აშშ სამოქალაქო უწყებებს სისტემებიდან DeepSeek-ის ამოღებას ავალებს

აშშ-ის შიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტმა (DHS) 2026 წლის 19 ოქტომბერს, ორშაბათს, ფედერალურ სამოქალაქო უწყებებს დაავალა, კომპიუტერული სისტემებიდან ჩინური ხელოვნური ინტელექტის პლატფორმა DeepSeek ამოიღონ. Decrypt-ის ინფორმაციით, მითითება მხოლოდ კომპანიის საკუთარ ჩატბოტს არ ეხება: შეზღუდვა ვრცელდება გარე მომწოდებლების იმ სერვისებზეც, რომლებიც DeepSeek-ის მოდელზეა აგებული. უწყებებს ამ პროდუქტების ახალი შესყიდვებიც აეკრძალათ. შესაბამისად, გადაწყვეტილება მოიცავს როგორც უკვე გამოყენებული პროგრამების ამოღებას, ისე მათ შემდგომ შეძენაზე უარის თქმას.

DHS-ის შეფასებით, DeepSeek-ის მოდელები საფრთხის რამდენიმე სხვადასხვა წყაროს ქმნის. უწყება აცხადებს, რომ სახელმწიფო თანამშრომლების ან მომწოდებლების მიერ მათი გამოყენება შესაძლოა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში სენსიტიური მონაცემების გადაცემით დასრულდეს. ამასთან, დეპარტამენტის გაფრთხილებით, ასეთი გამოყენება შეიძლება აშშ-ში მყოფი პირებისა და სამთავრობო უწყებების შესახებ პრაქტიკულად გამოსაყენებელი სადაზვერვო ინფორმაციის მოპოვებას შეუწყოს ხელს. ეს ფორმულირებები შესაძლო რისკებს აღწერს და არა კონკრეტულ, დადასტურებულ შემთხვევას, როდესაც რომელიმე სამოქალაქო უწყებიდან მონაცემები უკვე გადაიცა.

ტექნიკური კონტექსტი მნიშვნელოვანია: DeepSeek ღია კოდის მოდელია და მისი გაშვება შესაძლებელია როგორც ლოკალურად, ისე სხვადასხვა პროვაიდერის ინფრასტრუქტურაზე — არა მხოლოდ ჩინეთში. მაგალითად, Decrypt აღნიშნავს, რომ Perplexity საკუთარ, აშშ-ში განთავსებულ სერვერებს იყენებს. თავად დეველოპერების მიერ DeepSeek.com-ის მომხმარებლებისთვის შეთავაზებული ვერსია კი ჩინეთში მდებარე სერვერებზე მუშაობს. მიუხედავად განთავსების ამ განსხვავებებისა, ახალი აკრძალვა DeepSeek-ზე დაფუძნებულ მესამე მხარის სერვისებსაც მოიცავს და მხოლოდ ჩინურ სერვერებთან პირდაპირ დაკავშირებული აპლიკაციით არ შემოიფარგლება.

ეს ნაბიჯი ადრინდელ შეზღუდვებს აგრძელებს. DHS-ის ივლისის მემორანდუმი, რომელიც ორშაბათს გასაჯაროვდა, უწყებებს უკვე ავალებდა სამთავრობო ვებგვერდებზე შემომავალი და გამავალი ტრაფიკის მონიტორინგს DeepSeek-თან დაკავშირებული რისკების გამოსავლენად. სამთავრობო მოწყობილობებზე პლატფორმა მანამდე აკრძალეს აშშ-ის ვაჭრობის დეპარტამენტმა და სამხედრო-საზღვაო ძალებმა; მსგავსი ზომები მიიღეს ნიუ-იორკმა, ტენესიმ და ვირჯინიამაც. ვაშინგტონში ჩინეთის საელჩოს გადაწყვეტილებაზე დაუყოვნებლივი კომენტარი არ გაუკეთებია. უფრო ფართო კონტექსტში, კომუნიკაციების ფედერალური კომისია (FCC) 29 ოქტომბერს კენჭს უყრის ჩინური ლაბორატორიებისთვის აშშ-ში გამოსაყენებელი ელექტრონიკის ტესტირების აკრძალვას.

ჰანჯოუში დაფუძნებული DeepSeek ფართო ყურადღების ცენტრში 2025 წლის 27 იანვარს მოექცა. წყაროს თანახმად, მისი ღია კოდის მოდელი 5 მილიონ დოლარზე ნაკლებად შეიქმნა და შესაძლებლობებით წამყვან ამერიკულ მოდელებს მნიშვნელოვნად დაბალი დანახარჯებით გაუტოლდა. შესაბამისი ინფრასტრუქტურის არსებობისას მისი უფასოდ გაშვების შესაძლებლობამაც ბაზრის მოლოდინები შეცვალა. იმ დღეს Nvidia-ს აქციები 16%-ით დაეცა, კომპანიის საბაზრო ღირებულება დაახლოებით 600 მილიარდი დოლარით შემცირდა, ხოლო ამერიკულმა ტექნოლოგიურმა სექტორმა მთლიანობაში, შეფასებით, 1 ტრილიონი დოლარი დაკარგა.

პლატფორმის სწრაფ აღმასვლას მონაცემთა დაცვის საკითხებზე დავაც მოჰყვა. რამდენიმე დღეში იტალიის მონაცემთა დაცვის მარეგულირებელმა DeepSeek-ს ჩატბოტის დაბლოკვა მოსთხოვა და კომპანიის პასუხები კონფიდენციალურობის შესახებ დასმულ კითხვებზე სრულიად არასაკმარისად შეაფასა. მოგვიანებით, 2025 წლის აპრილში, აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის ჩინეთის კომუნისტური პარტიის საკითხებზე მომუშავე სპეციალურმა კომიტეტმა განაცხადა, რომ DeepSeek ამერიკელი მომხმარებლების მონაცემებს ჩინეთის მთავრობას ფარულად გადასცემდა. ეს კომიტეტის ბრალდებაა და სტატიაში დამოუკიდებლად დადასტურებულ ფაქტად არ არის წარმოდგენილი.

იმავე კომიტეტის შეფასებით, DeepSeek-ს შესაძლოა დაახლოებით 60 000 Nvidia-ს ჩიპი გამოეყენებინა, მათ შორის 20 000 ისეთი, რომლებზეც აშშ-ის საექსპორტო შეზღუდვები ვრცელდება. ეს წესები ჩინეთისთვის ყველაზე მოწინავე AI-ჩიპების მიყიდვას ზღუდავს. ამგვარად, სამოქალაქო უწყებებისთვის დაწესებული ახალი მოთხოვნა ემატება DeepSeek-ის გარშემო უკვე არსებულ დავას, რომელიც ერთდროულად ეხება მონაცემთა უსაფრთხოებას, სახელმწიფო სისტემებში ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებასა და მოწინავე გამოთვლით ტექნოლოგიებზე ჩინეთის წვდომას.