კრიპტოსესხების საცავებში დეპოზიტებმა $10 მილიარდს გადააჭარბა

კრიპტოაქტივების გასესხებისთვის განკუთვნილ საცავებში, ე.წ. vault-ებში, დეპოზიტების მოცულობამ 10 მილიარდ დოლარს გადააჭარბა. CoinDesk-ის ცნობით, რომელიც Financial Times-ს ეყრდნობა, 2025 წლის დასაწყისში ეს მაჩვენებელი 4 მილიარდი დოლარი იყო. ზრდა აჩვენებს, რომ ინვესტორებს სულ უფრო მეტად სურთ სტეიბლკოინებისა და სხვა ტოკენების შემოსავლის მომტან სტრატეგიებში ჩართვა, ნაცვლად მათი უბრალოდ შენახვისა. ამასთან, კაპიტალის მატება უფრო აქტუალურს ხდის კითხვას, რამდენად კარგად ესმით დეპოზიტორებს ასეთი პროდუქტების რეალური რისკები და რა წესებით უნდა კონტროლდებოდეს მათი საქმიანობა.

ასეთი საცავები დეცენტრალიზებული ფინანსების, ანუ DeFi-ის პლატფორმებზე, სმარტკონტრაქტების მეშვეობით მუშაობს. თითოეულ მათგანს ჰყავს „კურატორი“, რომლის ფუნქციაც ტრადიციული საინვესტიციო ფონდის მმართველის საქმიანობას წააგავს: ის ირჩევს დაკრედიტების სტრატეგიას, ადგენს რისკის ლიმიტებს და მომსახურებისთვის საკომისიოს იღებს. ამგვარად, ტექნოლოგიური ინფრასტრუქტურის მიუხედავად, კაპიტალის განთავსების მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები მმართველის არჩევანზეა დამოკიდებული. შემოსავლიანობა ჩვეულებრივ 3%-დან 10%-მდე მერყეობს, თუმცა უფრო სარისკო სტრატეგიებმა შესაძლოა 20% ან მეტიც გამოიმუშაოს. ეს მაჩვენებლები გარანტირებულ მოგებას არ ნიშნავს.

ერთ-ერთი მთავარი საფრთხე სესხების უზრუნველყოფის ხარისხია. მსესხებლის მიერ გირაოდ გამოყენებული აქტივი შეიძლება იყოს დაბალი ლიკვიდობის ტოკენი, კრიპტოაქტივებით უზრუნველყოფილი სტეიბლკოინი ან ტოკენიზებული კერძო კრედიტი. თუ ასეთი უზრუნველყოფა გაუფასურდება ან მისი გაყიდვა გართულდება, ზარალის რისკი დეპოზიტორებზეც აისახება. შესაბამისად, მაღალი შემოსავლიანობის შეფასებისას მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ შეთავაზებული პროცენტი, არამედ ისიც, თუ რა აქტივები დგას გაცემული სესხების უკან და რამდენად ადვილად შეიძლება მათი რეალიზაცია.

რისკები მხოლოდ უზრუნველყოფით არ შემოიფარგლება. ავტომატურმა ლიკვიდაციებმა შესაძლოა ბაზრის ვარდნა კიდევ უფრო გაამწვავოს, ხოლო ჰაკერული თავდასხმები, პროგრამული შეცდომები და ფასის განსაზღვრის გაუმართავი მექანიზმები დამატებით მოწყვლადობას ქმნის. საჯაროდ ხელმისაწვდომი სმარტკონტრაქტები გარკვეულ გამჭვირვალობას უზრუნველყოფს, თუმცა ეს თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ყველა ინვესტორი სტრატეგიის მუშაობასა და შესაძლო დანაკარგებს სრულად აფასებს. სტატიის მიხედვით, დეპოზიტორები შესაძლოა ყურადღებას ძირითადად რეკლამირებულ შემოსავლიანობაზე ამახვილებდნენ და მის უკან არსებულ რისკებს ნაკლებად აცნობიერებდნენ.

Financial Times-ის ინფორმაციით, ამ პროდუქტების მთავარ მომხმარებლებს შორის არიან ფინტექკომპანიები, ციფრული აქტივების სახაზინო მართვაზე ორიენტირებული ბიზნესები და ჰეჯ-ფონდები. ეს შემადგენლობა მიუთითებს, რომ საცავები მხოლოდ ინდივიდუალური კრიპტოინვესტორების ინსტრუმენტი აღარ არის და ინსტიტუციურ კაპიტალსაც იზიდავს. ბაზარზე შემსვლელ კომპანიებს შორისაა Bitcoin-ით უზრუნველყოფილ დაკრედიტებაზე მომუშავე Two Prime, რომელმაც სექტემბერში Pareto-ს პლატფორმაზე Bitcoin-ის საკრედიტო საცავი აამოქმედა.

Two Prime-ის პროდუქტი ინსტიტუციური დაკრედიტების გზით წლიურ 1.5%-დან 2%-მდე შემოსავლიანობას ისახავს მიზნად — რაც სტატიაში აღწერილი საცავების ტიპურ მაჩვენებელზე დაბალია. ის იღებს wrapped bitcoin-ს, ხოლო მინიმალური დეპოზიტი 5 WBTC-ია. კომპანიამ დაახლოებით 10 მილიონი დოლარის საკუთარი კაპიტალი გამოყო საწყისი ზარალის ასანაზღაურებლად. ეს კონკრეტული მექანიზმი მნიშვნელოვანია პროდუქტის სტრუქტურის გასაგებად, თუმცა არ ცვლის კრიპტოსაკრედიტო საქმიანობისთვის დამახასიათებელ საერთო რისკებს.

სექტორის გაფართოების ფონზე, მარეგულირებლები განიხილავენ, რამდენად უნდა გავრცელდეს საცავებზე არსებული წესები. აშშ-ის ფასიანი ქაღალდებისა და ბირჟების კომისიამ, SEC-მა, კითხვები წამოჭრა იმ საცავებთან დაკავშირებით, რომლებიც ფასიან ქაღალდებს ფლობენ. ევროპელმა მარეგულირებლებმა კი DeFi-ზე წვდომის მიმწოდებელი შუამავლების ზედამხედველობა შესთავაზეს. ამ ეტაპზე განხილვის საგანი სწორედ მოქმედი სამართლებრივი ჩარჩოს გამოყენება და შუამავლების კონტროლია; სტატიაში ამ პროდუქტებისთვის უკვე ამოქმედებული ახალი, ერთიანი რეჟიმის შესახებ საუბარი არ არის.