Nscale-მა Microsoft-ის AI გარიგება ელექტრომომარაგების შეფერხების გამო დაკარგა
Bitcoin-ის მაინინგიდან განვითარებული Nscale-ის ბრიტანული დატაცენტრი Microsoft-ს 2027 წლის დასაწყისში უნდა მომსახურებოდა, თუმცა საკმარისი ელექტროენერგია შესაძლოა მხოლოდ 2030-იან წლებში მიიღოს. შემთხვევა აჩვენებს, რამდენად რთულია მაინინგიდან AI ინფრასტრუქტურაზე გადასვლა.
Microsoft-მა უარი თქვა დიდ ბრიტანეთში დაგეგმილ ხელოვნური ინტელექტის დატაცენტრზე, რომელსაც Bitcoin-ის მაინინგის ბიზნესიდან წარმოშობილი Nscale ავითარებს. CoinDesk-ის ცნობით, გადაწყვეტილებას წინ უძღოდა ადგილობრივი ელექტროქსელის ოპერატორის გაფრთხილება: ობიექტისთვის საჭირო სიმძლავრე შესაძლოა კიდევ დაახლოებით ათი წლის განმავლობაში ვერ გახდეს ხელმისაწვდომი. Nvidia-ს მხარდაჭერილი კომპანიისთვის ეს მნიშვნელოვანი დაბრკოლებაა — პროექტი Microsoft-ის Azure ღრუბლოვან პლატფორმას უკვე 2027 წლის დასაწყისში უნდა მომსახურებოდა, ახლა კი მისი ელექტრომომარაგების ვადა თავდაპირველ გეგმას წლებით სცდება.
დატაცენტრი ესექსის საგრაფოს ქალაქ ლაუტონში, ლონდონიდან დაახლოებით ექვსი მილის დაშორებით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით იგეგმებოდა. The Guardian-ის ინფორმაციით, რომელიც Financial Times-ის თავდაპირველ მასალას მოჰყვა, ობიექტში Nvidia-ს 23,040 ჩიპი უნდა განთავსებულიყო და Azure-სთვის 50 მეგავატის სიმძლავრის გამოთვლითი ინფრასტრუქტურა შეექმნა. თუმცა ადგილობრივი ქსელის მმართველმა UK Power Networks-მა Nscale-ს აცნობა, რომ საკმარისი ელექტრული სიმძლავრე შესაძლოა მხოლოდ 2030-იანი წლების დასაწყისში ან შუა პერიოდში გახდეს ხელმისაწვდომი.
Nscale-მა პროექტი გასულ წელს Microsoft-თან, Nvidia-სა და OpenAI-სთან ერთად წარადგინა. მიუხედავად ამისა, როდესაც The Guardian-ის ჟურნალისტები ტერიტორიას თებერვალში ეწვივნენ, იქ ჯერ კიდევ სამშენებლო ხარაჩოების მოქმედი ეზო იყო. მას შემდეგ კომპანიამ ტერიტორია გაათავისუფლა და ელექტროენერგიის მიღების ალტერნატიულ გზებს ეძებს. Nscale-ის განცხადებით, Microsoft-თან მისი სხვა კონტრაქტები ძალაში რჩება. ლაუტონის ობიექტს კი, თუ კომპანია ელექტრომომარაგებას დამოუკიდებლად ვერ უზრუნველყოფს ან ქსელთან მიერთება მნიშვნელოვნად არ დაჩქარდება, შესაძლოა წლების განმავლობაში უმოქმედოდ დარჩენა მოუწიოს.
Nscale სათავეს იღებს Arkon Energy-დან, რომელიც Bitcoin-ის მაინინგისთვის ობიექტებს აშენებდა. მისმა დამფუძნებელმა ჯოშ პეინმა მიწისა და ელექტროენერგიის უზრუნველყოფაში მიღებული გამოცდილება AI კომპანიებისთვის გამოთვლითი რესურსების მიწოდების ბიზნესად აქცია. მსგავსი მიმართულებით დღეს ბირჟაზე ჩამოთვლილი ბევრი მაინერიც მიდის. CoinDesk-ის მარტის მიმოხილვის მიხედვით, საჯარო მაინინგკომპანიებს AI-სა და მაღალი წარმადობის გამოთვლების მიმართულებით უკვე 70 მილიარდ დოლარზე მეტი ღირებულების კონტრაქტები ჰქონდათ გამოცხადებული. ამავე დროს, მათი ერთობლივი Bitcoin-ის მარაგი პიკურ მაჩვენებელთან შედარებით 15,000 BTC-ზე მეტით შემცირდა — ნაწილობრივ ახალი ინფრასტრუქტურის დასაფინანსებლად მონეტების გაყიდვის გამო.
ამ ცვლილებას მაინინგის ეკონომიკური პირობებიც უწყობს ხელს. იმავე მიმოხილვით, 2025 წლის მეოთხე კვარტალში ბირჟაზე ჩამოთვლილი მაინერებისთვის ერთი Bitcoin-ის მოპოვების საშუალო ფულადი დანახარჯი დაახლოებით 80,000 დოლარი იყო, მარტისთვის კი თავად Bitcoin დაახლოებით 70,000 დოლარად ივაჭრებოდა. AI კონტრაქტები მრავალწლიანი, რეგულარული შემოსავლის შესაძლებლობას ქმნის, თუმცა შესაბამისი ობიექტების აშენება გაცილებით ძვირია: შეფასებებით, თითო მეგავატზე 8–15 მილიონი დოლარი, მაშინ როდესაც Bitcoin-ის მაინინგისთვის დაახლოებით 700,000–1 მილიონი დოლარია საჭირო. ამასთან, AI მომხმარებლები სერვერების უწყვეტ, სადღეღამისო მუშაობას მოითხოვენ.
ხელმოწერილი კონტრაქტები შემოსავლად დაუყოვნებლივ არ გარდაიქმნება. აქტივების მმართველი CoinShares-ის უახლესი მაინინგანგარიშის თანახმად, მის მიერ შესწავლილ კომპანიებს კონტრაქტებით ოთხ გიგავატზე მეტი AI სიმძლავრე ჰქონდათ გათვალისწინებული, მაგრამ მომხმარებლებისთვის რეალურად ანაზღაურებად მომსახურებას მხოლოდ დაახლოებით 550 მეგავატი აწვდიდა. შესასრულებელი კონტრაქტების ჯამური ღირებულება 100 მილიარდ დოლარს აჭარბებდა, მაშინ როდესაც მიმდინარე ტემპით წლიურ ჭრილში დათვლილი AI შემოსავალი მხოლოდ მილიარდ დოლარზე ოდნავ მეტი იყო. ეს სხვაობა აჩვენებს, რამდენად დიდი დროითი დაშორებაა გაფორმებულ გარიგებებსა და მოქმედ ინფრასტრუქტურას შორის.
Nscale-ის პრობლემა ბრიტანეთის ელექტროქსელზე არსებულ უფრო ფართო ზეწოლასაც ასახავს. ენერგეტიკის მარეგულირებელ Ofgem-ის მონაცემებით, დატაცენტრების პროექტების მიერ მოთხოვნილი ქსელური მიერთებების ჯამური სიმძლავრე დაახლოებით 73 გიგავატია. უწყება წესების გამკაცრებას განიხილავს, რადგან ზოგი განმცხადებელი პროექტს შესაძლოა საერთოდ ვერ ააშენებს, რიგში დაკავებული ადგილი კი უკვე მზად მყოფი ობიექტების მიერთებას აფერხებს. მაინერებისთვის, რომლებიც AI ბიზნესზე გადადიან, Nscale-ის შემთხვევა ხაზს უსვამს მთავარ სირთულეს: მსხვილი მომხმარებლისა და კონტრაქტის არსებობა საკმარისი არ არის, თუ ელექტროენერგიის მიწოდება დროულად ვერ ხერხდება.